Vraagt je verzekeraar om een SCIOS inspectie? Of wil je weten welke inspectie nodig is voor de elektrische veiligheid binnen je bedrijf? Dan kom je termen tegen zoals NEN 3140, Scope 8 en Scope 10. Deze hebben met elkaar te maken, maar betekenen niet hetzelfde.
In dit artikel lees je waarvoor de elektrische SCIOS scopes bedoeld zijn, wie deze inspecties mag uitvoeren en welke opleiding daarbij aansluit.
Wat is het verschil tussen SCIOS en NEN 3140?
NEN 3140 is een norm voor het veilig gebruiken van en werken aan elektrische laagspanningsinstallaties en elektrische arbeidsmiddelen. De norm beschrijft onder meer hoe je de veiligheid door inspecties beoordeelt.
SCIOS is een certificatieregeling. Deze stelt eisen aan inspectiebedrijven, de deskundigheid van inspecteurs en de uitvoering en registratie van inspecties. De verschillende inspectiegebieden heten scopes.
Een SCIOS inspectie kan dus gebruikmaken van NEN 3140. Zo vormt deze norm een belangrijke basis voor periodieke inspecties volgens Scope 8 en inspecties volgens Scope 9.
Welke SCIOS scope heb je nodig?
SCIOS omvat meerdere vakgebieden. Voor elektrische installaties en apparatuur zijn vooral de volgende scopes relevant:
| Scope | Wat beoordeelt de inspecteur? |
|---|---|
| Scope 8 – Elektrische installaties | De veiligheid van elektrische installaties. SCIOS onderscheidt een Eerste Bijzondere Inspectie (EBI), met onder meer NEN 1010 als basis, en een Periodieke Inspectie (PI) op basis van NEN 3140. |
| Scope 9 – Elektrische arbeidsmiddelen | De elektrische veiligheid van bijvoorbeeld gereedschap, machines en verlengsnoeren, op basis van NEN 3140. |
| Scope 10 – Brandrisico van elektrisch materieel | Brandrisico’s van elektrische installaties en apparatuur volgens NTA 8220. Ook het gebruik en de omgeving tellen mee. |
| Scope 12 – Zonnestroominstallaties | De veiligheid van zonnepaneleninstallaties, waaronder elektrische risico’s en brandrisico’s. |
De scopes hebben verschillende doelen. Een Scope 10 inspectie vervangt daarom niet automatisch een Scope 8, 9 of 12 inspectie. Soms zijn meerdere inspecties nodig.
Wanneer is een SCIOS inspectie nodig?
Als werkgever moet je zorgen voor veilige elektrische installaties en arbeidsmiddelen. Inspecties helpen om gebreken tijdig te ontdekken. NEN 3140 biedt hiervoor een gebruikelijke werkwijze.
Daarnaast kan een verzekeraar of opdrachtgever een specifieke SCIOS inspectie eisen. Denk aan Scope 10 voor brandrisico’s of Scope 12 voor zonnepanelen. De wettelijke verplichtingen en eventuele verzekeringsvoorwaarden gelden naast elkaar.
Controleer daarom vooraf:
- Welke installatie of apparatuur moet de inspecteur beoordelen?
- Welke scope schrijft de polis of overeenkomst voor?
- Wanneer moeten de inspectie en eventueel herstel klaar zijn?
Er geldt geen vaste inspectietermijn voor alle situaties. De toepasselijke inspectievoorschriften, risico’s, gebruiksomstandigheden en eventuele polisvoorwaarden bepalen samen wat nodig is.
Wie mag een SCIOS inspectie uitvoeren?
Een SCIOS inspectie laat je uitvoeren door een inspectiebedrijf met de juiste certificering en een inspecteur die voor de betreffende scope bevoegd is verklaard.
Het bedrijf moet een passend kwaliteitssysteem hebben. De inspecteur moet daarnaast aantoonbaar deskundig zijn, de vereiste diploma’s bezitten en aan de toepasselijke beoordelingseisen voldoen.
Alleen een cursus volgen of een examen behalen geeft dus nog geen SCIOS bevoegdheid. Voor examens voor Scope 8, 10 en 12 geldt sinds 1 juli 2025 bovendien dat kandidaten eerst het diploma Basiskennis Elektrotechniek moeten hebben, tenzij een toepasselijke vrijstelling geldt.
Wat gebeurt er na de inspectie?
Je ontvangt een rapport met de onderzochte onderdelen, meetresultaten en eventuele gebreken. De inspecteur beschrijft daarbij het risico en de urgentie.
Laat gebreken binnen de aangegeven termijn herstellen. Bij direct gevaar zijn meteen maatregelen nodig om de situatie veilig te maken.
Vervolgens beoordeelt het inspectiebedrijf het herstel. Daarvoor zijn minimaal voldoende herstelgegevens nodig; alleen een ondertekende herstelverklaring is niet genoeg. Afhankelijk van de gebreken kan ook een controle op locatie nodig zijn. Het inspectiebedrijf registreert de inspectie en de herstelstatus in het SCIOS portaal.
Welke meetapparatuur past bij deze inspecties?
De benodigde apparatuur hangt af van de scope en de metingen. Bij Meetwinkel vind je bijvoorbeeld:
- Metrel Eurotest XD MI3155ST: een installatietester voor onder meer isolatieweerstand, beschermingsleidingen, circuitimpedantie en aardlekbeveiligingen.
- Nieaf-Smitt EazyPAT 3140 USB: een apparatentester voor veiligheidsmetingen aan elektrische arbeidsmiddelen.
- Fluke TiS55+ warmtebeeldcamera: voor het zichtbaar maken van temperatuurverschillen en mogelijke hotspots.
- Nieaf-Smitt EazyPV+: een PV tester voor onder meer isolatieweerstand, openklemspanning en kortsluitstroom van zonnepaneleninstallaties.
Stem de meetfuncties, accessoires en kalibratie af op de actuele SCIOS eisen en de inspectie. Eén meetinstrument vormt niet automatisch een complete uitrusting voor een scope.
Leer elektrische installaties inspecteren bij Ingenium
Wil je elektrische installaties leren controleren, meetresultaten beoordelen en bevindingen vastleggen? Tijdens de cursus Inspectie elektrische installaties volgens NEN 1010 en NEN 3140 van Ingenium combineer je theorie met praktische oefeningen.
Wil je daarnaast leren werken met een warmtebeeldcamera? De cursus Thermografie volgens NPR 8040-1 behandelt het maken en beoordelen van warmtebeelden en het rapporteren van bevindingen.
Deze cursussen versterken je inspectiekennis en praktische vaardigheden. Ze geven op zichzelf geen SCIOS bevoegdheid.
Wil je met meer inzicht en vertrouwen inspecteren? Bekijk de cursusinhoud en beschikbare data en meld je aan bij Ingenium B.V.