Wie elektrische arbeidsmiddelen keurt, moet kunnen beoordelen of een apparaat veilig gebruikt kan worden. Dat begint altijd met een goede visuele inspectie. Daarna volgen, wanneer nodig, de elektrische metingen.
Voor het keuren van elektrische arbeidsmiddelen wordt meestal gebruikgemaakt van een NEN 3140 tester, ook wel apparatentester genoemd. Met zo’n tester kan de keurmeester de belangrijkste elektrische veiligheidsmetingen uitvoeren, beoordelen en vaak ook direct registreren.
Inspecteren en meten horen bij elkaar
Een veelgemaakte fout is dat keurmeesters direct beginnen met meten. Toch begint een goede keuring altijd eerst met kijken. Is het snoer beschadigd? Zit de stekker goed vast? Is de behuizing heel? Zijn er sporen van oververhitting, slijtage of verkeerd gebruik?
Een arbeidsmiddel kan elektrisch goed meten, maar toch onveilig zijn door zichtbare schade. Andersom kan een apparaat er netjes uitzien, maar elektrisch niet veilig zijn. Daarom horen visuele inspectie en elektrische metingen bij elkaar.
Welke metingen voer je uit?
Welke metingen nodig zijn, hangt af van het soort arbeidsmiddel en de beschermingsklasse. Bij het keuren van elektrische arbeidsmiddelen kom je onder andere deze metingen tegen:
- Beschermingsleidingweerstand: hiermee controleer je bij klasse I arbeidsmiddelen of de beschermingsleiding goed verbonden is met aanraakbare metalen delen
- Isolatieweerstand: deze meting geeft aan of de isolatie tussen actieve delen en aanraakbare delen voldoende is.
- Lekstroommeting: afhankelijk van het type arbeidsmiddel en de tester kan dit gaan om vervangende lekstroom, aanraakstroom of differentiële lekstroom.
- Functionele controle: naast inspecteren en meten controleer je ook of het arbeidsmiddel normaal en veilig functioneert.
De keurmeester moet niet alleen weten hoe hij de meting uitvoert, maar vooral wat de meetwaarde betekent.
De NEN 3140 tester als basis
Voor de meeste keurmeesters elektrische arbeidsmiddelen is een NEN 3140 tester het belangrijkste instrument. Hiermee kunnen de noodzakelijke veiligheidsmetingen gestructureerd worden uitgevoerd.
Er zijn eenvoudige testers waarmee je vooral handmatig meet en beoordeelt. Daarnaast zijn er uitgebreidere testers waarmee je arbeidsmiddelen kunt opslaan, QR-codes kunt gebruiken en keuringsrapporten kunt maken.
Bij het kiezen van een tester spelen vooral deze vragen een rol:
- Hoeveel arbeidsmiddelen gaat u keuren?
- Wilt u meetresultaten digitaal opslaan?
- Wilt u werken met barcodes of QR-codes?
- Moet er automatisch een keuringsrapport worden gemaakt?
- Wordt de tester door één keurmeester of door meerdere personen gebruikt?
Voor een klein aantal keuringen kan een eenvoudige tester voldoende zijn. Bij grotere aantallen arbeidsmiddelen is digitale registratie vaak veel praktischer.
Aanvullende meetapparatuur
Naast een NEN 3140 tester kan aanvullende meetapparatuur handig zijn. Denk bijvoorbeeld aan:
- Een digitale multimeter
- Een lekstroomtang
- Een tweepolige spanningstester
- Meetsnoeren en adapters
- Barcode- of QR-codescanner
- Keuringsstickers of QR-code stickers
Voor reguliere keuringen van elektrische arbeidsmiddelen blijft de apparatentester meestal de basis. Aanvullende meetapparatuur gebruik je vooral bij twijfelgevallen, storingen of bijzondere situaties.
Let op kalibratie
Meetapparatuur moet betrouwbaar zijn. Daarom is het belangrijk dat een tester periodiek wordt gecontroleerd of gekalibreerd. Met een kalibratiecertificaat kunt u aantonen dat het meetinstrument geschikt is voor gebruik en binnen de toegestane afwijkingen meet.
Controleer daarnaast ook de staat van de accessoires. Beschadigde meetsnoeren, adapters of aansluitingen kunnen zorgen voor onbetrouwbare metingen of onveilige situaties.
Bewaar in ieder geval:
- Het kalibratiecertificaat
- Het serienummer van de tester
- De datum van kalibratie
- De adviesdatum voor herkalibratie
- Eventuele onderhouds- of reparatiegegevens
Zo blijft aantoonbaar dat de keuring is uitgevoerd met geschikte en betrouwbare meetapparatuur.
Digitale registratie en QR-codes
Steeds meer keurmeesters werken digitaal. Arbeidsmiddelen worden dan voorzien van een uniek nummer, barcode of QR-code. De keuringsgegevens worden vervolgens digitaal opgeslagen.
Dat heeft duidelijke voordelen:
- Keuringshistorie is snel terug te vinden
- Rapportages zijn overzichtelijker
- Herkeuringen zijn makkelijker te plannen
- Meetresultaten worden minder snel verkeerd overgenomen
- Arbeidsmiddelen zijn beter te identificeren
Voor bedrijven met veel arbeidsmiddelen kan digitale registratie veel tijd besparen.
Kort gezegd
Bij het keuren van elektrische arbeidsmiddelen is een NEN 3140 tester meestal de basis. Hiermee voer je metingen uit zoals beschermingsleidingweerstand, isolatieweerstand en lekstroommetingen.
Toch is meetapparatuur slechts een hulpmiddel. Een goede keuring vraagt ook om een zorgvuldige visuele inspectie, betrouwbare meetapparatuur, juiste registratie en een deskundige beoordeling van de meetresultaten. De keurmeester moet dus niet alleen kunnen meten, maar ook begrijpen wat de meetwaarde betekent.
Meetapparatuur of opleiding nodig?
Wilt u elektrische arbeidsmiddelen keuren en zoekt u passende meetapparatuur? Via Meetwinkel.nl vindt u NEN 3140 testers, keuringsstickers en andere producten voor keurmeesters.
Wilt u leren hoe u elektrische arbeidsmiddelen op de juiste manier inspecteert, meet en beoordeelt? Ingenium biedt praktische keurmeesteropleidingen voor het keuren van elektrische arbeidsmiddelen volgens NEN 3140.