Lasapparaten keuren vraagt om meer dan een algemeen keuringsprogramma voor elektrische arbeidsmiddelen. Bij booglasapparatuur moet je ook het lascircuit beoordelen. NEN 3140 geeft het algemene kader voor elektrische veiligheid. NEN-EN-IEC 60974-4 beschrijft de specifieke inspecties en beproevingen voor booglasapparatuur. De normen vullen elkaar dus aan.
Wil je deze keuringen zelf leren uitvoeren? Bekijk de cursus Keuren lasapparatuur van Ingenium.
Welke norm gebruik je?
| Norm | Waarvoor gebruik je deze? |
|---|---|
| NEN 3140 | Voor de veilige bedrijfsvoering van elektrische installaties en arbeidsmiddelen, waaronder verantwoordelijkheden, deskundigheid en het organiseren van inspecties. |
| NEN-EN-IEC 60974-4 | Voor de specifieke inspecties, metingen en beoordeling van booglasapparatuur tijdens gebruik en na reparatie. |
De actuele lasnorm is NEN-EN-IEC 60974-4:2025. Deze vervangt de editie uit 2016 en bevat onder andere aanvullende bepalingen voor accu-lasapparatuur. NEN 3140:2011+A3:2019 is nog de definitieve editie van NEN 3140. De versie uit 2026 is een ontwerp.
De lasnorm richt zich op booglasapparatuur, zoals MIG/MAG-, TIG- en elektrode-lasapparaten. Controleer bij andere lastechnieken welk voorschrift van toepassing is.
Waarom heeft het lascircuit extra aandacht nodig?
Een lasapparaat heeft een voedingszijde en een laszijde. Een algemeen testprogramma beoordeelt niet automatisch alle veiligheidsaspecten van beide circuits.
Een belangrijk voorbeeld is de nullastspanning: de spanning aan de lasuitgangen wanneer het apparaat aanstaat, maar je nog niet last. Ook zonder lasboog kan daar dus spanning aanwezig zijn.
Daarnaast vraagt de elektrische scheiding tussen het voedingscircuit en het lascircuit aandacht. Een goede meetwaarde bij één algemene isolatiemeting geeft daarover niet altijd voldoende informatie.
Wat controleer je bij het keuren van lasapparaten?
De keuring bestaat uit een visuele inspectie en passende elektrische metingen. Daarbij controleer je onder andere:
- De zichtbare staat: behuizing, stekker, voedingskabel, laskabels, koppelingen en lastoorts of elektrodehouder.
- De beschermingsleiding: bij klasse I-apparatuur controleer je de verbinding met de daarvoor bestemde metalen delen.
- De isolatie: je beoordeelt de isolatie tussen de relevante circuits.
- De nullastspanning: je meet en beoordeelt de spanning aan de lasuitgangen.
De norm beveelt daarnaast metingen van aanraakstromen en beschermingsleidingstroom aan. Gebruik steeds de meetmethode en grenswaarden die passen bij het toestel en volg de fabrikantinstructies.
Na een reparatie die de las- of snijfunctie herstelt, bepaalt een deskundige welke beproevingen nodig zijn. Daarbij kunnen ook functionele tests horen.
Hoe vaak moet je lasapparaten keuren?
Er geldt geen vaste inspectietermijn die automatisch voor ieder lasapparaat passend is. Bepaal de termijn aan de hand van de gebruiksomstandigheden, fabrikantinstructies en eerdere bevindingen.
Een apparaat dat dagelijks op een bouwplaats staat, kan bijvoorbeeld meer risico op beschadiging lopen dan een apparaat in een schone werkplaats. Jaarlijks keuren is een veelgebruikt uitgangspunt; de omstandigheden kunnen een kortere termijn nodig maken.
Controleer het apparaat bovendien vóór gebruik op zichtbare schade. Een eerdere goedkeuring is geen reden om door te werken met beschadigde kabels of aansluitingen.
Wie voert de keuring uit en wat leg je vast?
Laat de keuring uitvoeren door iemand met voldoende kennis van elektrische veiligheid, lasapparatuur en de gebruikte meetmethode. Een algemene NEN 3140-cursus maakt iemand niet automatisch deskundig voor iedere laskeuring.
Leg de identificatie van het apparaat, de uitgevoerde controles, meetresultaten, beoordeling en gegevens van de keurmeester vast. Bewaar het rapport toegankelijk en registreer de volgende inspectiedatum.
Bij een onveilig gebrek neem je het apparaat buiten gebruik. Laat het herstellen en beoordeel vervolgens of veilig gebruik weer mogelijk is.
Meetapparatuur voor lasapparaten keuren
Controleer of je tester de benodigde lasmetingen ondersteunt. Een standaard NEN 3140-tester beschikt niet vanzelf over alle functies en aansluitingen.
Meetwinkel verkoopt bijvoorbeeld de Metrel A1422 adapter voor lasmachines en krachtstroom. Deze adapter ondersteunt samen met een geschikte Metrel-tester onder andere metingen aan het lascircuit en de nullastspanning.
De A1422 ondersteunt lasmetingen in combinatie met een geschikte Metrel-tester.
Een passende combinatie is de A1422 met een tester uit de Metrel MI3365 OmegaEE XD-serie. De adapter werkt als aanvulling op de tester. Laat vóór aanschaf controleren welke uitvoering, aansluitingen en accessoires bij jouw lasapparaten passen.
Leer lasapparatuur keuren bij Ingenium
Tijdens de eendaagse cursus Keuren lasapparatuur volgens NEN-EN-IEC 60974-4 oefen je met inspecties, metingen en het beoordelen en vastleggen van resultaten.
De cursus bouwt voort op de basiscursus Keuren elektrische arbeidsmiddelen volgens NEN 3140. Zo verdiep je jouw kennis gericht in de bijzondere risico’s en meetmethoden van lasapparatuur.
Wil je onderbouwd kunnen bepalen of een lasapparaat veilig is? Bekijk de cursusdata en schrijf je in bij Ingenium.