Europese normen voor machineveiligheid helpen om risico’s te beoordelen en passende veiligheidsmaatregelen te kiezen. Ze geven bijvoorbeeld eisen voor afschermingen, noodstopfuncties en de elektrische uitrusting van machines.
Welke normen je nodig hebt, hangt af van het type machine, het gebruik en de aanwezige gevaren. Dit overzicht helpt je om de juiste onderwerpen en normen te herkennen.
Hoe hangen normen en wetgeving samen?
De Machinerichtlijn 2006/42/EG bevat de essentiële veiligheids en gezondheidseisen voor machines. Vanaf 20 januari 2027 vervangt de Machineverordening (EU) 2023/1230 deze richtlijn.
Normen geven technische oplossingen om aan wettelijke eisen te voldoen. Het toepassen ervan is doorgaans vrijwillig. Je moet wel kunnen onderbouwen dat de machine aan de toepasselijke wettelijke eisen voldoet.
Bij een geharmoniseerde norm waarvan de verwijzing officieel in de EU is gepubliceerd, kan naleving een vermoeden van overeenstemming geven. Dat geldt uitsluitend voor de wettelijke eisen die de norm afdekt, met inachtneming van eventuele beperkingen.
Wat zijn A, B en C normen?
De indeling helpt om algemene uitgangspunten en specifieke machine-eisen te combineren:
- Type A – algemene basisprincipes. Deze normen behandelen onderwerpen zoals veilig ontwerpen, risicobeoordeling en risicoreductie. NEN-EN-ISO 12100 is hiervan het belangrijkste voorbeeld.
- Type B – veiligheidsaspecten en voorzieningen. Deze normen behandelen onderwerpen die bij verschillende machines voorkomen, zoals veiligheidsafstanden, afschermingen en noodstopfuncties.
- Type C – specifieke machinecategorieën. Deze normen bevatten gedetailleerde veiligheidseisen voor bijvoorbeeld bepaalde persen, verpakkingsmachines of houtbewerkingsmachines.
Valt jouw machine binnen het toepassingsgebied van een C norm? Dan gaan de specifieke eisen daarvan bij afwijkingen voor op de betreffende algemene eisen uit A en B normen.
Overzicht van veelgebruikte normen voor machineveiligheid
| Norm | Waarvoor gebruik je deze? |
|---|---|
| NEN-EN-ISO 12100 | Gevaren herkennen, risico’s beoordelen en maatregelen voor risicoreductie kiezen. |
| NEN-EN-ISO 14120 | Ontwerpen en beoordelen van vaste en beweegbare afschermingen. |
| NEN-EN-ISO 14119 | Kiezen en toepassen van blokkeerinrichtingen bij afschermingen, zoals veiligheidsschakelaars bij deuren. |
| NEN-EN-ISO 13857 | Bepalen van veiligheidsafstanden om te voorkomen dat armen of benen gevaarlijke zones bereiken. |
| NEN-EN-ISO 13854 | Bepalen van minimumafstanden om beknelling van lichaamsdelen te voorkomen. |
| NEN-EN-ISO 13850 | Ontwerpen van de noodstopfunctie. |
| NEN-EN-ISO 13851 | Ontwerpen en kiezen van tweehandenbediening. |
| NEN-EN-ISO 14118 | Voorkomen dat een machine onverwacht start. |
| NEN-EN-ISO 13849-1 en -2 | Ontwerpen en valideren van besturingsdelen met een veiligheidsfunctie. |
| NEN-EN-IEC 62061 | Ontwerpen, integreren en valideren van veiligheidsgerelateerde besturingssystemen. |
| NEN-EN-IEC 60204-1 | Beoordelen van de elektrische uitrusting van machines, waaronder bescherming, bedrading en verificatie. |
Dit is een selectie. Afhankelijk van de machine kunnen aanvullende normen nodig zijn, bijvoorbeeld voor geluid, ergonomie of explosiegevaar.
De tabel vermeldt normnummers zonder editiejaar. Controleer vóór toepassing de juiste uitgave, aanvullingen en harmonisatiestatus. De nieuwste beschikbare uitgave is niet automatisch de versie die een vermoeden van overeenstemming geeft.
Hoe kies je de juiste normen?
Begin met een risicobeoordeling volgens NEN-EN-ISO 12100. Onderzoek vervolgens of een C norm jouw machine en de betreffende gevaren behandelt. Vul deze waar nodig aan met normen voor afzonderlijke veiligheidsaspecten.
Controleer de normuitgaven bij NEN en de officiële verwijzingen in de Europese publicaties. Leg daarna vast welke normen en versies je toepast en hoe je de veiligheidsmaatregelen hebt gecontroleerd.
Meetapparatuur voor de elektrische beoordeling
Voor metingen aan de elektrische uitrusting biedt Meetwinkel onder andere de Metrel MI3325 MultiServicerXD-machinetester aan. Deze heeft meetfuncties voor onder meer de continuïteit van beschermingsleidingen, isolatieweerstand en foutlusimpedantie.
Stem de meetfuncties en accessoires af op de vereiste controles. Elektrische metingen vormen een onderdeel van de machinebeoordeling; ook afschermingen en veiligheidsfuncties vragen een afzonderlijke beoordeling.
Leer normen toepassen bij Ingenium B.V.
Wil je begrijpen welke normen bij jouw machines horen en hoe je de toepassing onderbouwt? Tijdens de eendaagse cursus CE markering van machines van Ingenium B.V. leer je over risicobeoordeling, technische documentatie en de overgang naar de Machineverordening.
Bekijk de cursus CE-markering van machines en schrijf je in om de regels met herkenbare praktijkvoorbeelden te leren toepassen.