Persoonlijke beschermingsmiddelen, zoals veiligheidshelmen, brillen, handschoenen en adembescherming, moeten goed blijven functioneren. Slijtage, beschadiging en veroudering kunnen de bescherming verminderen. Regelmatige controle, passend onderhoud en tijdige vervanging helpen om medewerkers veilig te laten werken.
Wat is wettelijk verplicht?
De werkgever moet geschikte PBM kosteloos beschikbaar stellen en zorgen voor instructie, onderhoud en toezicht op het gebruik. De keuze van de middelen volgt uit de risico inventarisatie en evaluatie (RI&E). PBM moeten passen bij het risico, de werkzaamheden en de gebruiker.
Er bestaat geen algemene wettelijke verplichting om ieder PBM jaarlijks door een externe partij te laten keuren. De benodigde controles en inspectietermijnen hangen af van het soort middel, de fabrikantvoorschriften, de gebruiksomstandigheden en eventuele aanvullende eisen.
Controle, inspectie en onderhoud
Deze werkzaamheden vullen elkaar aan:
- Controle vóór gebruik: de gebruiker controleert op zichtbare gebreken, juiste werking en geschiktheid voor het werk.
- Periodieke inspectie: een deskundige beoordeelt de toestand aan de hand van vastgestelde inspectiecriteria.
- Onderhoud: reinigen, verzorgen en waar toegestaan vervangen of herstellen van onderdelen volgens de fabrikantvoorschriften.
Een periodieke keuring vervangt de controle vóór gebruik niet. Ook een recent goedgekeurd middel kan door een incident of beschadiging onveilig worden. 
Aandachtspunten per type PBM
| Scheuren, vervorming, binnenwerk en veroudering. Neem een helm na een zware klap uit gebruik en volg de vervangingsvoorschriften. |
| Beschadigingen, zichtbelemmerende krassen, bevestigingen en pasvorm. |
| Slijtage, vervorming, hygiëne en aansluiting op of in het oor. |
| Scheuren, slijtage en aantasting van beschermende onderdelen of materialen. |
| Beschadigingen, vervuiling, sluitingen en behoud van beschermende eigenschappen na wassen. |
| Banden, stiksels, verbindingen, metalen onderdelen en identificatie. Volg de specifieke inspectievoorschriften en neem het middel na een opgevangen val uit gebruik. |
| Masker, afdichtingen, ventielen, filters en voorgeschreven functietests. Voor ademluchttoestellen gelden specifieke onderhouds en testprocedures. |
Deze punten zijn een eerste overzicht. Gebruik voor de daadwerkelijke beoordeling altijd de instructies en afkeurcriteria van het betreffende product.
Hoe vaak moeten PBM worden gekeurd of vervangen?
Stel per type PBM vast welke controles nodig zijn en wanneer deze plaatsvinden. Intensief gebruik, chemicaliën, vocht, UV straling en andere belastingen kunnen een kortere inspectie of vervangingstermijn nodig maken.
De maximale gebruiksduur verschilt per fabrikant en product. Voor veiligheidshelmen bestaat bijvoorbeeld geen algemeen geldende vervangingstermijn van vijf jaar. Controleer hoe de fabrikant de levensduur bepaalt, bijvoorbeeld vanaf productie of eerste ingebruikname.
Neem middelen bij twijfel over de veiligheid direct uit gebruik. Een positieve inspectie verlengt de door de fabrikant vastgestelde maximale levensduur niet.
Welke aanvullende eisen stelt VCA?
VCA 2026/6.1 vraagt om een inventarisatie van de PBM die periodiek moeten worden gekeurd. Voor deze middelen geldt jaarlijks keuren als uitgangspunt. Een lagere keuringsfrequentie moet worden gemotiveerd en mag niet strijdig zijn met toepasselijke voorschriften.
Daarnaast moeten bedrijven:
- keuringscriteria vaststellen en deskundige keurders inzetten;
- een register van keuringen bijhouden;
- zorgen dat de gebruiker de keuringsvervaldatum direct kan herkennen;
- voorkomen dat afgekeurde middelen of middelen waarvan de keuring is verlopen worden gebruikt.
VCA is een certificatieschema en moet worden onderscheiden van de wettelijke verplichtingen.
Wie mag PBM keuren?
De inspecteur moet de betreffende middelen, inspectiemethoden en afkeurcriteria kennen. Dit kan een deskundige medewerker binnen het bedrijf of een externe specialist zijn. Voor bepaalde producten of onderhoudswerkzaamheden kan aanvullende scholing of autorisatie van de fabrikant nodig zijn.
Leg bij periodieke inspecties de identificatie, inspectiedatum, bevindingen, beoordeling, naam van de inspecteur en volgende inspectiedatum vast.
Leer PBM beoordelen bij Ingenium B.V.
Wilt u beter leren herkennen wanneer een persoonlijk beschermingsmiddel nog veilig bruikbaar is? Met de e-learning Keuren persoonlijke beschermingsmiddelen van Ingenium B.V. verdiept u zich in verantwoordelijkheden, inspectiepunten, goed- en afkeurcriteria en keuringsadministratie.
U leert aan de hand van praktijkfoto’s, volgt de lesstof in uw eigen tempo en rondt de opleiding af met een eindtoets. De gemiddelde studieduur is ongeveer drie tot vier uur. Een technische vooropleiding is niet nodig.
Vergroot uw kennis en leer gebreken tijdig herkennen. Bekijk de e-learning Keuren PBM en schrijf u in.